Gaziantep Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fizik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. A. Necmeddin Yazıcı, Üniversitemiz Bilimsel Araştırma Projeleri Yönetim Birimi tarafından desteklenen “Doğal Termoluminesans Malzemelerin Kişisel Dozimetre Olarak Kullanımlarının Araştırılması” adlı projesini tamamladı.
Projeyi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Ayşen Yılmaz ile birlikte sürdürdüklerini ifade eden Yazıcı, dozimetrelerin Türkiye Atom Enerjisi Kurumu’ndan gerekli izinler alındıktan sonra, Devlet ve Üniversite Hastaneleri ile endüstride radyasyon uygulamalarını kullanan birçok birimde kullanılabileceğini ve radyasyon kaynaklarına yakın çalışanların doğrudan veya saçılmalardan kaynaklanan yüklenmiş oldukları radyasyon miktarlarının ölçülebileceğini söyledi.
Radyasyonun, bir kaynağın etrafına elektromanyetik dalgalar veya parçacıklar biçimindeki enerji emisyonu olarak adlandırıldığını belirten Yazıcı, kızıl ötesi ışınların, ültraviyole ışınların, mikro dalga ve radyo dalga gibi ışınların değişik radyasyon ışınlarına örnek olduğunu söyledi.
Uzaydan gelen kozmik ışınların, canlılara zarar veren radyasyon çeşitleri olduğunu ifade eden Yazıcı, canlıların yaşamını sürdürdüğü ortamların coğrafik durumunun bu radyasyon türüne ne ölçüde etki altında kaldığının göstergesi olduğunu vurguladı. Rakımı yüksek ve jeolojik kayaların çok olduğu bir yerde yaşayan canlının, radyasyonun daha fazla etkisinde kalacağını belirten Yazıcı, “Radyasyonun en önemli etkisi, canlılar üzerinde zararlı biyolojik etkiler meydana getirmesidir. Biyolojik etki soğurulan radyasyonun enerjisine ve soğurulan dozun miktarına bağlı bir ifadedir” diye konuştu.
Doğal ve yapay radyasyon kaynaklarından yayılan radyasyona maruz kalınan bir yerde çalışan personelin toplam “Bütün Vücut Işınlanması” değerini tespit eden izleme cihazlarına sahip olunması gerektiğini söyleyen Yazıcı, kişilerin alabileceği radyasyon dozlarının, maksimum müsaade edilen seviyenin altında tutulabilmesi için, personelin maruz kaldığı kişisel radyasyon dozlarının sürekli ölçülmesi gerektiğini kaydetti.
Yazıcı, “Kişilerin radyasyon alanında çalışmaları sırasında aldıkları dozların ölçülmesinde kullanılan, doz okumaları ek bir cihaza ihtiyaç gösteren ve belirli bir zaman aralığında alınan toplam radyasyon dozunu ölçen dolaylı okumalı cihazlardan biri de ‘Termolüminasans (TL) Dozimetri’lerdir. Minerallerin ısıtılması sonucu ışık yayma özellikleri genel olarak ‘Termolüminesans – ısı Uyarımlı Işıldama’ olarak tanımlanır” dedi.
Yapay Termolüminasans (TL) dozimetrelerin birim fiyatlarının yüksek ve tüketiminin oldukça fazla olduğunu söyleyen Yazıcı, gelişmekte olan ülkelerdeki bilim adamlarının doğal TL malzemeler kullandıklarını belirtti. Yazıcı, “Termolüminasans özelliğine sahip doğal mineraller ülkemizde bol miktarda mevcuttur. Bazı doğal minerallerin TL özellikleri detaylıca incelenmiş ve bu minerallerin TL – dozimetre olarak kullanılabilirliği araştırılmıştır” diye konuştu.
Gelişmiş ülkelerde sağlık, endüstri, araştırma, askeri ve çevre gibi başlıca alanlarda iyonlaştırıcı radyasyonla çalışan görevlilerin almış oldukları radyasyon dozlarının uluslararası standartlarda ölçülmesi ve değerlendirilmesinde TL – dozimetrelerin yaygın olarak kullanıldığını söyleyen Yazıcı, bu çalışmayla Üniversitemizde yakın tarihte açılan radyasyon onkolojisi birimlerinde hasta ve çalışan personel üzerinde kullanılarak hasta ve çalışanların maruz kaldıkları radyasyon miktarının daha hızlı ve doğru bir şekilde ölçülebileceğini ifade etti.
